Yến sào (tổ yến) là thực phẩm cao cấp, có giá trị dinh dưỡng cao và được sử dụng rộng rãi trong bồi bổ sức khỏe. Tuy nhiên, vì lợi nhuận, trên thị trường hiện nay xuất hiện rất nhiều yến sào giả, yến pha tạp, yến độn hóa chất, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến người tiêu dùng. Việc nhận biết chính xác yến sào thật và giả là vô cùng cần thiết để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
1. Yến sào thật là gì?
Yến sào thật là tổ của chim yến (Aerodramus fuciphagus), được hình thành từ nước bọt của chim yến, khô lại khi tiếp xúc với không khí. Thành phần chính của yến thật là protein (45–60%), cùng hơn 18 loại axit amin và nhiều khoáng chất vi lượng có lợi cho cơ thể.
Theo các tài liệu dinh dưỡng, tổ yến không chứa chất tạo gel, không có tinh bột và không có mùi hóa chất.
2. Cách phân biệt Yến sào thật và Yến sào giả
2.1. Phân biệt bằng mắt thường (trước khi ngâm)
Yến sào thật:
-
Sợi yến không đều, đan xen tự nhiên
-
Màu sắc: trắng ngà, hơi vàng nhạt hoặc xám nhạt (tùy môi trường sống)
-
Bề mặt khô, giòn, dễ gãy
-
Không quá trắng tinh (yến trắng bất thường thường đã bị tẩy)
Yến sào giả hoặc pha tạp:
-
Sợi yến đều tăm tắp, trông “quá đẹp”
-
Màu trắng đục hoặc trắng tinh bất thường
-
Bề mặt dẻo, có độ bóng
-
Có thể có mùi lạ (mùi tanh hóa chất, mùi bột)
Soi dưới ánh nắng
Hình ảnh tổ yến thật khi soi dưới ánh nắng Tổ yến được hình thành từ nước bọt chim yến nên có dạng sợi xốp, ánh nắng mặt trời dễ dàng xuyên qua. Đây cũng là một trong những đặc điểm giúp bạn phân biệt yến sào giả thật dễ dàng. Để kiểm tra, bạn hãy mang tổ yến ra ngoài trời nắng, đưa lên ánh nắng mặt trời và quan sát.
Nếu là tổ yến thật sẽ có những đặc điểm sau:
- Sợi yến màu trắng đục, các vân yên xuất hiện rõ ràng.
- Ánh nắng mặt trời có thể xuyên qua các sợi yến.
- Sợi yến có độ bóng nhẹ, bọt khí li ti.
Còn nếu, phát hiện ánh nắng không thể xuyên qua tổ yến, sợi yến có độ bóng cao, có hiện tượng phản quang ánh sáng hoặc các đường vân trên sợi không rõ ràng là những dấu hiệu cho thấy bạn đã mua phải yến giả. Các loại yến giả làm từ các nguyên liệu như tinh bột, gelatin, đường,… sẽ có cấu trụ đặc hơn và gây nên hiện tượng phản quang với ánh nắng.
2.2. Phân biệt khi ngâm nước
Yến sào thật:
-
Ngâm nước sạch 20–30 phút sẽ nở ra 2–3 lần
-
Sợi yến tách rời rõ, vẫn giữ nguyên hình dạng sợi
-
Nước ngâm trong, có thể hơi vàng nhạt
Yến sào giả:
-
Nở rất nhanh và nở quá to
-
Sợi yến bở, nhão hoặc tan ra
-
Nước ngâm đục, có nhớt, có thể xuất hiện mùi lạ
2.3. Phân biệt khi chưng (hấp)
Yến sào thật:
-
Khi chưng cách thủy, sợi yến mềm nhưng vẫn dai
-
Không tan hoàn toàn dù chưng lâu
-
Có mùi tanh nhẹ tự nhiên của protein
Yến sào giả:
-
Chưng lên dễ tan rã, mất sợi
-
Có cảm giác như thạch, rau câu
-
Mùi lạ hoặc không có mùi đặc trưng
2.4. Thử bằng nhiệt hoặc đốt
-
Yến sào thật khi đốt sẽ cháy xém, có mùi khét của protein, tro tơi
-
Yến giả thường vón cục, chảy nhựa hoặc có mùi hóa chất
Lưu ý: Không nên lạm dụng cách đốt vì làm hỏng sản phẩm.
3. Yến sào giả thường được làm từ gì?
Yến giả hoặc yến pha tạp thường được làm từ:
-
Rong biển, mộc nhĩ trắng
-
Gelatin, bột rau câu
-
Tinh bột biến tính
-
Chất làm trắng, chất tạo độ dai
Những chất này không có giá trị dinh dưỡng như tổ yến thật, thậm chí có thể gây hại nếu sử dụng lâu dài.
4. Ăn nhầm yến sào giả ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?
Theo chia sẻ từ các bác sĩ chuyên khoa dinh dưỡng, việc sử dụng yến sào giả hoặc yến pha hóa chất có thể gây ra nhiều tác hại:
4.1. Rối loạn tiêu hóa
-
Đầy bụng, tiêu chảy, khó tiêu
-
Đặc biệt nguy hiểm với trẻ em, người già, người có hệ tiêu hóa yếu
4.2. Nguy cơ ngộ độc thực phẩm
-
Một số loại yến giả sử dụng chất tẩy trắng hoặc phụ gia không rõ nguồn gốc
-
Có thể gây buồn nôn, đau bụng, chóng mặt
4.3. Gây dị ứng
-
Gelatin hoặc phụ gia công nghiệp có thể gây dị ứng, nổi mề đay
-
Người có cơ địa nhạy cảm dễ bị phản ứng mạnh
4.4. Mất giá trị bồi bổ
Theo bác sĩ dinh dưỡng, ăn yến giả không những không bồi bổ mà còn khiến người dùng hiểu lầm về hiệu quả, đặc biệt nguy hiểm khi dùng cho:
-
Phụ nữ mang thai
-
Người sau phẫu thuật
-
Người đang điều trị bệnh
5. Lời khuyên từ chuyên gia
Các bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo:
-
Chỉ nên mua yến sào tại đơn vị uy tín, có kiểm định chất lượng
-
Không ham rẻ bất thường
-
Ưu tiên yến còn sợi tự nhiên, không tẩy trắng
-
Nếu có dấu hiệu bất thường sau khi dùng, ngưng sử dụng ngay và theo dõi sức khỏe
6. Kết luận
Yến sào là thực phẩm quý, nhưng chỉ thực sự có giá trị khi là yến thật, nguyên chất. Việc trang bị kiến thức phân biệt yến sào thật và giả không chỉ giúp người tiêu dùng tránh mất tiền oan, mà quan trọng hơn là bảo vệ sức khỏe lâu dài cho bản thân và gia đình.